Tháng Chín 13, 2019

Thiếu lao động trầm trọng, Nhật Bản thử nghiệm chính sách nhập cư táo bạo

Nhật Bản đang ở trong tình trạng khan hiếm người lao động nghiêm trọng nhất trong hơn 40 năm. Các cửa hàng tiện lợi trước đây thường mở cửa 24/7 giờ phải đóng cửa trước nửa đêm vì thiếu nhân viên, các công ty vận chuyển cũng thu hẹp khung giờ giao hàng. Quân đội thiếu hụt lính mới.

Y tá người Philippines Candy Alovera chỉ có 1 cơ hội duy nhất. Cô và chồng phải học tiếng Nhật và vượt qua kỳ thi chuyên môn đầy khó khăn ngay trong lần đầu tiên. Nếu đỗ, họ có thể mang đứa con trai 7 tuổi từ Philippines sang Nhật và nhận việc làm có mức thu nhập cao gấp 5 lần so với ở quê nhà. Còn nếu thất bại, họ sẽ phải rời Nhật.

Trong khi những chính sách như vậy sẽ được coi là hà khắc ở nhiều nước phương Tây, thực ra ở Nhật Bản đó lại là 1 chính sách cởi mở. Là một trong những quốc gia có thái độ chống người nhập cư mạnh mẽ nhất trên thế giới, Nhật đang cố gắng thu hút người lao động để lấp đầy nhu cầu tuyển dụng ở nhiều vị trí, từ hái táo cho đến xử lý hành lý ở sân bay.

Tuy nhiên, để làm được điều đó, đất nước này đang áp dụng những quy tắc hà khắc để có thể loại bỏ nguy cơ rơi vào tình trạng người nhập cư gây ra bất ổn chính trị và xã hội như ở Mỹ và châu Âu. Trong nhiều trường hợp, các lao động nước ngoài không thể đem theo người thân và không được ở lại quá 5 năm. Hầu hết các chương trình đều có yêu cầu khá cao về tiếng Nhật. Chỉ một số ngành quá thiếu nhân công mới đảm bảo sẽ đem đến cho lao động nhập cư quyền ở lại vĩnh viễn, và chính phủ cũng có thể loại bỏ chính sách này nếu tình trạng khan hiếm được cải thiện.

“Thật khó khăn khi quyết định để con ở lại, nhưng sau cùng thì đó là điều tốt nhất cho nó”, Alovera nói. Cô được phép làm việc ở Nhật trong 3 năm, trong lúc chuẩn bị cho kỳ thi.

Thử nghiệm của Nhật Bản – vốn bị nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và các tổ chức nhân quyền cho là quá hà khắc – là một bài kiểm tra để xem liệu Nhật có thể chấp nhận lao động nhập cư mà không kéo theo làn sóng dân túy đã biến nhập cư thành vấn đề gây tranh cãi nhức nhối như ở Đức, Mỹ, Italy và Anh hay không.

Trong 4 năm qua, số lượng lao động nước ngoài ở Nhật đã tăng gần gấp đôi, lên 1,46 triệu người. Hệ thống visa mới dự kiến sẽ khiến con số tiếp tục tăng lên. Trong khi đó nền chính trị Nhật Bản đang ở trong trạng thái ổn định với sự lãnh đạo lâu dài của Thủ tướng Shinzo Abe. Trong một khảo sát thực hiện trên 27 quốc gia bởi Viện nghiên cứu Pew trong năm ngoái, Nhật là nước duy nhất muốn có lượng người muốn có thêm lao động nhập cư lớn hơn số người muốn con số giảm xuống.

Tuy nhiên, những kế hoạch liên quan đến người nhập cư được thông qua nhanh chóng đã làm dấy lên mối lo ngại rằng lao động nhập cư sẽ khó hòa nhập với xã hội và tạo ra gánh nặng tài chính cho hệ thống y tế công.

Hàng trăm năm nay, Nhật Bản gần như đóng cửa với người nhập cư bởi lo sợ họ sẽ gây ra bất ổn. Nhật cũng không trải qua làn sóng nhập cư sau thế chiến thứ hai giống như nhiều nước phương Tây. Vị trí địa lý là 1 quốc đảo đem đến cho Nhật lợi thế tự nhiên trong việc quản lý biên giới. Tuy nhiên Thủ tướng Abe luôn nhắc đến những lợi ích về mặt kinh tế để chào đón lao động nước ngoài. Ông cho rằng họ sẽ giúp thúc đẩy kinh tế và làm những công việc mà người Nhật không muốn làm.

Dân số Nhật Bản đã suy giảm suốt 10 năm nay, trong khi gần 30% dân số là từ 65 tuổi trở lên. Năm ngoái, số người Nhật sống ở Nhật giảm khoảng 430.000 người, tương đương dân số của Oakland, California, tạo ra tình trạng khan hiếm người lao động nghiêm trọng nhất trong hơn 40 năm. Các cửa hàng tiện lợi trước đây thường mở cửa 24/7 giờ phải đóng cửa trước nửa đêm vì thiếu nhân viên, các công ty vận chuyển cũng thu hẹp khung giờ giao hàng. Quân đội thiếu hụt lính mới.

Trước đây Nhật đã từng có 1 lần thử nghiệm chính sách nhập cư nhưng lại làm rõ nét thêm sự mâu thuẫn trong thái độ với người nhập cư. Năm 1990, khi bong bóng tài sản đang ở đỉnh điểm, Nhật bắt đầu chào đón con cháu của những người Nhật đã phải di cư tới Mỹ Latinh trong những năm 1920 và 1930. Hàng nghìn người từ Brazil, Peru và các nước khác đã vào Nhật để làm trong các nhà máy. Tuy nhiên, sau đó bong bóng vỡ, xuất khẩu giảm sút và tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, chính phủ Nhật bồi thường tiền mặt cho những người này để họ quay trở về Mỹ Latinh.

Khi kinh tế hồi phục, một số chủ doanh nghiệp đã cố gắng sử dụng hệ thống nhập cư đã có từ những năm 1990 để chào đón người nước ngoài vào làm việc trong quãng thời gian 3-5 năm.

Nguồn: cafef.vn

(Visited 73 times, 1 visits today)